ఖమేనీ మరణం – భారత్ మౌనం వెనుక మర్మమేమిటి?

ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అయతొల్లా అలీ ఖమేనీ మరణంపై భారత్ అనుసరిస్తున్న వ్యూహాత్మక మౌనం ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడుల్లో ఖమేనీ చనిపోయినట్లు వార్తలు వస్తున్నా, కేంద్ర ప్రభుత్వం మాత్రం ఇప్పటివరకు ఎలాంటి సంతాప ప్రకటన విడుదల చేయలేదు.

కేవలం పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు తగ్గాలని, చర్చల ద్వారా సమస్యలు పరిష్కరించుకోవాలని ప్రధాని మోదీ పిలుపునిచ్చారు. ఇది కేవలం మన దేశ నిర్ణయం మాత్రమే కాదు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న జీ7 ప్రజాస్వామ్య దేశాలేవీ ఖమేనీ మరణానికి సంతాపం తెలపలేదు.

భారత్ ఈ నిర్ణయం తీసుకోవడం వెనుక బలమైన కారణాలు ఉన్నాయి. గతంలో ఖమేనీ పలుమార్లు భారత అంతర్గత విషయాల్లో జోక్యం చేసుకున్నారు. ముఖ్యంగా 2017 నుంచి 2024 మధ్య కాలంలో కాశ్మీర్ అంశంపై, ఢిల్లీ అల్లర్ల సమయంలోనూ భారత్‌కు వ్యతిరేకంగా వ్యాఖ్యలు చేశారు.

భారత ముస్లింల పరిస్థితిని గజా, మయన్మార్ పరిణామాలతో పోలుస్తూ ఆయన చేసిన ట్వీట్లు తీవ్ర దుమారం రేపాయి. మన విదేశీ వ్యవహారాల శాఖ అప్పట్లోనే ఇరాన్ రాయబారులను పిలిపించి ఈ తీరును తప్పుబట్టింది. దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని ప్రశ్నించిన వ్యక్తి విషయంలో సానుకూలంగా స్పందించాల్సిన అవసరం లేదని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

మరోవైపు గల్ఫ్ దేశాలతో ఉన్న సంబంధాలు కూడా భారత్ మౌనానికి ఒక కారణం. సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ వంటి దేశాలు భారత్‌కు అత్యంత సన్నిహిత మిత్రులు. ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న గ్రూపుల నుంచి ఈ దేశాలు తరచూ ముప్పు ఎదుర్కొంటున్నాయి.

ఇప్పటికే తొమ్మిది మిలియన్ల మంది భారతీయులు గల్ఫ్ దేశాల్లో నివసిస్తున్నారు. మన ప్రయోజనాల దృష్ట్యా ఇరాన్ మద్దతుదారుగా కనిపించడం కంటే, తటస్థంగా ఉండటమే మేలని విదేశీ నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఓఐసీలోని 57 సభ్య దేశాల్లో కూడా కేవలం పది లోపు దేశాలు మాత్రమే ఖమేనీ మరణంపై స్పందించాయి.

చరిత్రను గమనిస్తే గతంలో యూపీఏ ప్రభుత్వం ఉన్నప్పుడు కూడా ఇరాన్‌కు వ్యతిరేక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. 2005, 2006, 2009 సంవత్సరాల్లో ఐఏఈఏలో ఇరాన్‌కు వ్యతిరేకంగా భారత్ ఓటు వేసింది. అప్పట్లో భారీ ఎల్‌ఎన్‌జీ డీల్ ఉన్నప్పటికీ, అమెరికాతో అణు ఒప్పందం కోసం భారత్ అడుగులు వేసింది.

ఇప్పుడు కూడా ఇరాన్ నుంచి చమురు దిగుమతులు దాదాపు సున్నాకు పడిపోయాయి. దీనికి బదులుగా సౌదీ, రష్యా వంటి దేశాల నుంచి మనం ఇంధనాన్ని కొనుగోలు చేస్తున్నాం. అంటే ఆర్థికంగా కూడా ఇరాన్‌పై ఆధారపడటం తగ్గింది. విపక్షాలు ఈ మౌనాన్ని ప్రశ్నిస్తున్నప్పటికీ, ప్రభుత్వం మాత్రం జాతీయ ప్రయోజనాలకే ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది.

ఇజ్రాయెల్ వంటి కీలక మిత్రదేశాల ప్రయోజనాలను, అలాగే దేశ భద్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ అడుగు వేసింది. రష్యా, చైనా, పాకిస్థాన్ వంటి దేశాలు ఖమేనీ మరణాన్ని తప్పుబట్టినప్పటికీ, భారత్ మాత్రం ప్రజాస్వామ్య దేశాల బాటలోనే నడుస్తోంది. ఉద్రిక్తతలు పెంచేలా కాకుండా, శాంతిని కాంక్షించేలా ప్రకటనలు ఇస్తోంది.