సర్పంచ్ అంటే ఇలా ఆలోచించాలి

నేటి సమాజంలో కుటుంబ వ్యవస్థలో ఎన్నో మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. చదువులు, ఉద్యోగాలు, మెరుగైన జీవన ప్రమాణాల కోసం యువత పట్టణాలు, విదేశాలకు వలస వెళ్తున్నారు. దీంతో గ్రామాల్లో వృద్ధ తల్లిదండ్రులు ఒంటరిగా మిగిలిపోతున్నారు. పిల్లలు పంపించే డబ్బుతో ఆర్థిక అవసరాలు తీరుతున్నప్పటికీ, వృద్ధాప్యంలో వారికి కావాల్సిన ఆత్మీయత, తోడు మాత్రం లభించడం లేదు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో గుజరాత్‌లోని ఒక చిన్న గ్రామం అందరికీ ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది. ఊరంతటికీ ఒకే వంటశాలను ఏర్పాటు చేసి, అందరూ కలిసి భోజనం చేసే విధానాన్ని తీసుకొచ్చారు. ఇది కేవలం ఆకలి తీర్చే ప్రయత్నం మాత్రమే కాదు.. వృద్ధుల జీవితాల్లో మళ్లీ సంతోషాన్ని నింపుతున్న సామాజిక ఉద్యమం.

గుజరాత్‌లోని మెహసానా జిల్లాలో ఉన్న చందంకి గ్రామం ఒకప్పుడు వెయ్యి మందికి పైగా జనాభాతో కళకళలాడేది. కాలక్రమంలో యువత చదువులు, ఉద్యోగాల కోసం ఇతర నగరాలు, విదేశాలకు వెళ్లిపోయారు. దీంతో గ్రామంలో ఎక్కువగా వృద్ధులే మిగిలారు. సుమారు 500 మంది వృద్ధులు నివసిస్తున్న ఈ గ్రామంలో రోజువారీ జీవితం వారికి కష్టంగా మారింది. ముఖ్యంగా వయసు మీద పడటంతో సొంతంగా వంట చేసుకోవడం, అవసరమైన సరుకులు తెచ్చుకోవడం ఇబ్బందిగా ఉండేది. మరోవైపు ఇంట్లో ఒంటరిగా భోజనం చేయడం, మాట్లాడేందుకు మనుషులు లేకపోవడం మానసికంగా వారిని బాధించేది.

ఈ సమస్యను గుర్తించిన గ్రామ సర్పంచ్ పూనంభాయ్ పటేల్ ఒక వినూత్న ఆలోచనకు శ్రీకారం చుట్టారు. ప్రతి ఇంట్లో విడివిడిగా వంట చేసుకోవడానికి బదులుగా గ్రామమంతటికీ ఒకే సామూహిక వంటశాలను ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించారు. ఈ ఆలోచనను గ్రామస్థులతో చర్చించి అమల్లోకి తీసుకొచ్చారు. ప్రస్తుతం అక్కడ ప్రత్యేకంగా నియమించిన వంటవాళ్లు ప్రతిరోజూ భోజనం సిద్ధం చేస్తున్నారు. మధ్యాహ్నం, రాత్రి రెండు పూటలా సంప్రదాయ గుజరాతీ వంటకాలతో పాటు అవసరమైన చిరుతిళ్లు కూడా అందిస్తున్నారు. ఇందుకోసం ఒక్కొక్కరు నెలకు సుమారు రూ.2,000 నుంచి రూ.2,500 వరకు చెల్లిస్తున్నారు.

ఈ విధానంలో అసలైన ప్రత్యేకత భోజనం అందించడంలోనే లేదు. అందరూ ఒకే చోట కూర్చొని కలిసి తినడంలో ఉంది. ప్రతిరోజూ నిర్ణీత సమయంలో వృద్ధులంతా ఒకచోట చేరి తమ జీవిత అనుభవాలు, పాత జ్ఞాపకాలు, కుటుంబ విషయాలు మాట్లాడుకుంటున్నారు. ఒకరి ఆరోగ్య పరిస్థితిని మరొకరు తెలుసుకుంటూ, అవసరమైనప్పుడు తోడుగా నిలుస్తున్నారు. అనారోగ్యంతో ఉన్నవారికి, నడవలేని వారికి భోజనం అందించే ఏర్పాట్లు కూడా చేస్తున్నారు. దీంతో ఇంట్లో ఒంటరిగా ఉండే వృద్ధులకు సామాజిక సంబంధాలు పెరిగాయి. పోషకాహారం క్రమం తప్పకుండా అందడంతో పాటు మానసిక ప్రశాంతత కూడా లభిస్తోంది.

ఈ ప్రయోగం నేటి సమాజానికి ఒక ముఖ్యమైన సందేశాన్ని ఇస్తోంది. వృద్ధుల సంరక్షణ అంటే వారికి డబ్బు పంపించడం, మందులు కొనివ్వడం మాత్రమే కాదు. వారితో మాట్లాడటం, వారి అవసరాలను గుర్తించడం, ఒంటరితనాన్ని దూరం చేయడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ముఖ్యంగా ఉద్యోగాల కోసం పిల్లలు దూరంగా ఉంటున్న కుటుంబాల్లో ఇలాంటి సామూహిక ఏర్పాట్లు ఎంతో ఉపయోగపడతాయి.

మన దేశంలో ఎన్నో గ్రామాలు ఇదే తరహా సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ప్రతి గ్రామంలోనూ ఇలాంటి వంటశాలలు ఏర్పాటు చేయడం సాధ్యమైతే వృద్ధులకు భోజనంతో పాటు భద్రత, ఆత్మీయత కూడా లభిస్తాయి. స్థానికులకు ఉపాధి అవకాశాలు ఏర్పడతాయి. గ్రామస్థుల భాగస్వామ్యంతో తక్కువ ఖర్చులోనే ఈ విధానాన్ని నిర్వహించవచ్చు. అభివృద్ధి అంటే పెద్ద భవనాలు, రహదారులు మాత్రమే కాదు.. సమాజంలోని బలహీన వర్గాల జీవితాల్లో సంతోషాన్ని నింపడం కూడా. చందంకి గ్రామం చూపిస్తున్న ఈ మార్గం ఆధునిక సమాజంలో మానవ సంబంధాల విలువను మరోసారి గుర్తు చేస్తోంది.