మన దేశంలో పేదరికం.. వరల్డ్ బ్యాంక్ ఏమంటోందంటే?

భారతదేశ అభివృద్ధి పరిపక్వ దశలోకి అడుగుపెడుతుందా అన్న ప్రశ్నకు ప్రపంచ బ్యాంక్ తాజా గణాంకాలు స్పష్టమైన సమాధానాన్ని ఇస్తున్నాయి. గత పదేళ్లలో దేశంలో తీవ్ర పేదరికం ఊహించని రీతిలో క్షీణించడం, మూడింట రెండు వంతుల మంది ప్రజలు పేదరిక రేఖ కిందినుంచి బయటపడటం గణనీయమైన మార్పుగా పేర్కొనవచ్చు. 2011-12లో 27.1 శాతంగా ఉన్న తీవ్ర పేదరికం, 2022-23 నాటికి 5.3 శాతానికి తగ్గినట్లు ప్రపంచ బ్యాంక్ ప్రకటించింది.

గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల్లో సమానంగా ఈ మార్పు కనిపించిందన్నది ఈ గణాంకాల్లో ప్రత్యేకంగా నిలిచే అంశం. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పేదరికం 18.4 శాతం నుంచి 2.8 శాతానికి, పట్టణాల్లో 10.7 శాతం నుంచి 1.1 శాతానికి చేరడం అభినందనీయమైన పురోగతి. దీనివల్ల 11 సంవత్సరాల్లో 269 మిలియన్ల మంది పేదరికం నుంచి బయటపడినట్టు అంచనా.

ఈ విజయానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేసిన పథకాలు కీలక పాత్ర పోషించాయనే విషయం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. పీఎం ఉజ్వల యోజనతో వంట గ్యాస్ అందించడమే కాదు, పీఎం ఆవాస్ యోజనతో గృహ వసతి కల్పన, జన్ ధన్ ఖాతాలతో బ్యాంకింగ్ సేవలు, ఆయుష్మాన్ భారత్‌తో ఆరోగ్య భద్రత – ఇవన్నీ ఒక సమగ్ర అభివృద్ధి రూపకల్పనను సూచిస్తున్నాయి.

భారత బహుముఖ పేదరిక సూచికలో (MPI) కూడా గణనీయమైన పురోగతి కనిపించింది. 2005-06లో 53.8 శాతంగా ఉన్న MPI, 2022-23 నాటికి 15.5 శాతానికి పడిపోవడం, జీవన ప్రమాణాలు బాగా మెరుగవుతున్నాయని సూచిస్తోంది. ఆరోగ్యం, విద్య, జీవనోపాధిలో ఏర్పడిన మెరుగుదలలే దీనికి కారణం.

ఈ క్రమంలో, భారత్ అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా మారే మార్గంలో ఒక బలమైన అడుగులు వేసిందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. పేదల స్థితిని మార్చేలా ప్రభుత్వ చర్యలు పని చేసినట్టు గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. అయితే దీర్ఘకాలిక స్థిరత కోసం ఇదే స్థాయిలో ప్రయత్నాలు కొనసాగాల్సిన అవసరం ఉంది.