ప్రపంచ కాలుష్య నగరాల్లో టాప్ మనదే

అభివృద్ధి పేరుతో ప్రకృతిని ఎంతగా నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నామో చెప్పడానికి ఢిల్లీ వాయు కాలుష్యమే మరో నిదర్శనం. ప్రపంచంలోనే అత్యంత కాలుష్య నగరంగా భారత రాజధాని ఢిల్లీ మొదటి స్థానానికి చేరుకోవడం కేవలం ఒక నగరానికి సంబంధించిన సమస్య కాదు.. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యావరణం ఎదుర్కొంటున్న ముప్పునకు ఇది స్పష్టమైన హెచ్చరిక. పరిశుభ్రమైన గాలి కూడా అందని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంటే ఆధునిక అభివృద్ధి సాధిస్తున్న ప్రయోజనం ఏమిటనే ప్రశ్న ఇప్పుడు తలెత్తుతోంది.

తాజాగా స్విట్జర్లాండ్‌కు చెందిన ఐక్యూఎయిర్ వెల్లడించిన గణాంకాల ప్రకారం ప్రపంచంలోని అత్యంత కాలుష్య నగరాల జాబితాలో ఢిల్లీ అగ్రస్థానానికి చేరుకుంది. ఇప్పటివరకు మొదటి స్థానంలో ఉన్న పాకిస్థాన్‌లోని లాహోర్‌ను వెనక్కి నెట్టింది. నవంబర్ 13న ఢిల్లీలో గాలి నాణ్యత సూచీ 334గా నమోదైంది. మరోవైపు కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి గణాంకాల ప్రకారం కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఏక్యూఐ 403కు చేరుకుంది. ఈ స్థాయులు ప్రజారోగ్యంపై కాలుష్యం చూపిస్తున్న ప్రభావాన్ని తెలియజేస్తున్నాయి.

నగరంలో పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉందంటే రహదారులపై ఎదురుగా వచ్చే వాహనాలు కూడా స్పష్టంగా కనిపించని స్థాయిలో పొగమంచు కమ్ముకుంది. ఉదయం బయటకు వెళ్లాలంటేనే ప్రజలు భయపడుతున్నారు. ముఖ్యంగా చిన్నారులు, వృద్ధులు, శ్వాసకోశ సమస్యలున్నవారు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. అభివృద్ధి చెందిన నగరంగా గుర్తింపు పొందాలనుకునే ఢిల్లీకి స్వచ్ఛమైన గాలిని అందించలేకపోవడం పెద్ద వైఫల్యమే.

అయితే ఈ సమస్య ఢిల్లీతోనే ఆగిపోవడం లేదు. ప్రపంచంలోని అనేక నగరాలు ఇదే తరహా కాలుష్య సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి. వేగంగా పెరుగుతున్న పట్టణీకరణ, పరిశ్రమల విస్తరణ, వాహనాల సంఖ్య, శిలాజ ఇంధనాల వినియోగం, అడవుల నరికివేత వంటివి పర్యావరణ సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తున్నాయి. అభివృద్ధి కోసం ప్రకృతి వనరులను విచ్చలవిడిగా వినియోగించడం చివరకు మనిషి మనుగడకే ముప్పుగా మారుతోంది.

ఢిల్లీలో కాలుష్యం పెరగడానికి వాహనాల పొగ, పరిశ్రమల ఉద్గారాలు, నిర్మాణ పనుల నుంచి వెలువడే దుమ్ము, పంట వ్యర్థాలను కాల్చడం వంటి అనేక కారణాలున్నాయి. శీతాకాలంలో గాలుల వేగం తగ్గడం, వాతావరణ పరిస్థితులు అనుకూలించకపోవడం వల్ల కాలుష్య కారకాలు వాతావరణంలోనే పేరుకుపోతున్నాయి. మరోవైపు లాహోర్‌లో కాలుష్య స్థాయులు కొంత తగ్గడంతో ఆ నగరం ఏడో స్థానానికి పడిపోయింది.

ప్రపంచ దేశాలు అభివృద్ధి, ఆర్థిక వృద్ధి, పారిశ్రామిక ప్రగతి గురించి గొప్పగా మాట్లాడుతున్నాయి. కానీ అదే సమయంలో ప్రజలకు కనీస అవసరమైన స్వచ్ఛమైన గాలిని అందించడంలో విఫలమవుతున్నాయి. పర్యావరణ పరిరక్షణను కేవలం అంతర్జాతీయ సమావేశాలు, ప్రకటనలకే పరిమితం చేస్తే పరిస్థితులు మారవు. కాలుష్య నియంత్రణకు కఠినమైన విధానాలు, పరిశుభ్రమైన ఇంధన వినియోగం, ప్రజా రవాణా ప్రోత్సాహం, పచ్చదనం పెంపు వంటి చర్యలు తప్పనిసరి.

ఢిల్లీ ప్రపంచంలోనే అత్యంత కాలుష్య నగరంగా నిలవడం ఒక ర్యాంకింగ్ వార్త మాత్రమే కాదు. రేపటి తరాలకు మనం ఎలాంటి ప్రపంచాన్ని అందించబోతున్నామనే ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకాల్సిన సమయం వచ్చిందని గుర్తుచేసే హెచ్చరిక. అభివృద్ధి అంటే ఎత్తైన భవనాలు, విశాలమైన రహదారులు మాత్రమే కాదు.. మనిషి స్వేచ్ఛగా, ఆరోగ్యంగా శ్వాస తీసుకోగలిగే వాతావరణం కూడా.