చెరువుల పునరుద్ధరణకి శాశ్వత పరిష్కారం దొరికినట్టేనా?

ఐటీ ఉద్యోగులకు ఇప్పటివరకు వర్క్ ఫ్రం హోమ్ మాత్రమే తెలుసు. కానీ ఇకపై వర్క్ ఫ్రం లేక్స్ అంటూ తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి కొత్త నినాదాన్ని తెరపైకి తీసుకొచ్చారు. హైదరాబాద్‌లోని తమ్మిడికుంట చెరువు పునరుద్ధరణ పనులను ప్రారంభించిన సందర్భంగా ఆయన చేసిన ఈ వ్యాఖ్య ఆసక్తికరంగా మారింది. నగరంలోని చెరువులను ఆహ్లాదకరమైన ప్రాంతాలుగా, పర్యాటక కేంద్రాలుగా తీర్చిదిద్దాలన్న ప్రభుత్వ ఆలోచన మంచిదే. అయితే ఈ అందమైన ఆలోచన ఆచరణలో ఎంతవరకు సక్సెస్ అవుతుందన్నదే ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్న.

ఒకప్పుడు చెరువులు, కుంటలకు నిలయంగా ఉన్న హైదరాబాద్.. క్రమంగా కాంక్రీట్ జంగిల్‌గా మారిపోయింది. రియల్ ఎస్టేట్ విస్తరణ, అక్రమ నిర్మాణాలు, ప్రభుత్వాల నిర్లక్ష్యం కారణంగా నగరంలోని అనేక నీటి వనరులు కనుమరుగయ్యాయి. వర్షాకాలంలో రోడ్లు, కాలనీలు నీట మునగడానికి కూడా చెరువుల సహజ ప్రవాహ మార్గాలు దెబ్బతినడం ఒక ప్రధాన కారణం. ఇప్పుడు అదే చెరువులను తిరిగి పునరుద్ధరిస్తామని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అయితే గతంలో జరిగిన తప్పులను సరిదిద్దడమే కాకుండా, అవి మళ్లీ పునరావృతం కాకుండా చూడటం కూడా అంతే ముఖ్యం.

మాదాపూర్‌లోని తమ్మిడికుంట చెరువే ఇందుకు ఉదాహరణ. ఒకప్పుడు 30 ఎకరాలకు పైగా ఉన్న ఈ చెరువు ఆక్రమణల కారణంగా 14 ఎకరాలకు పరిమితమైంది. హైడ్రా చర్యలతో తిరిగి సుమారు 30 ఎకరాల విస్తీర్ణానికి పునరుద్ధరించారు. దాదాపు రూ.20 కోట్లతో అభివృద్ధి పనులు చేపట్టారు. చెరువు చుట్టూ నడక మార్గాలు, తోటలు, విశ్రాంతి మండపాలు, వ్యాయామ సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేశారు. ఇవన్నీ నగర ప్రజలకు మంచి అనుభూతిని ఇచ్చే అంశాలే. కానీ చెరువు చుట్టూ అందమైన తోటలు, నడక మార్గాలు ఏర్పాటు చేయడం మాత్రమే పునరుద్ధరణకు కొలమానం కాదు.

చెరువులోకి స్వచ్ఛమైన వర్షపు నీరు చేరుతుందా? మురుగునీరు పూర్తిగా అడ్డుకట్ట వేయగలిగారా? నీటి నాణ్యతను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తారా? ఆక్రమణలు మళ్లీ జరగకుండా శాశ్వత చర్యలు తీసుకుంటారా? ఇలాంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు దొరికినప్పుడే ఈ ప్రాజెక్టు అసలైన విజయంగా నిలుస్తుంది. లేకపోతే కొంతకాలం పర్యాటకులను ఆకర్షించే అందమైన ప్రదేశంగా మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

ఈ సందర్భంగా తన భూమిని అభివృద్ధి పనుల కోసం అందించిన సినీ నటుడు అక్కినేని నాగార్జునను రేవంత్ రెడ్డి అభినందించారు. మరోవైపు చెరువు పరిసరాల్లో మహిళా సంఘాల ఆధ్వర్యంలో చిన్న దుకాణాలు ఏర్పాటు చేసి ఉపాధి కల్పించాలని సూచించారు. పండుగ వేడుకలకు కూడా ఈ ప్రాంతాన్ని వేదికగా మార్చాలనుకుంటున్నారు. ఈ ఆలోచనలు స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొంత ఊతమివ్వవచ్చు. అయితే పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యం తగ్గకుండా ఈ కార్యక్రమాలను నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది.

మరోవైపు మూసీ నది పునరుజ్జీవనంపైనా ముఖ్యమంత్రి కీలక ప్రకటన చేశారు. మొత్తం 55 కిలోమీటర్ల పరివాహక ప్రాంతంలో తొలిదశగా 21 కిలోమీటర్ల మేర పనులు చేపట్టనున్నట్లు వెల్లడించారు. అయితే మూసీ ప్రక్షాళన విషయంలో కూడా ప్రకటనల కంటే అమలు, నిధుల వినియోగం, కాలుష్య నియంత్రణ, నిర్వాసితుల సమస్యలకు పరిష్కారమే ప్రభుత్వానికి అసలైన పరీక్ష కానుంది.

నిజానికి హైదరాబాద్‌కు మరిన్ని పార్కులు, పర్యాటక ప్రాంతాల కంటే ముందుగా స్వచ్ఛమైన చెరువులు, మెరుగైన డ్రైనేజీ వ్యవస్థ, వరద ముప్పు లేని నివాస ప్రాంతాలు అవసరం. వర్క్ ఫ్రం లేక్స్ అనే నినాదం వినడానికి ఆకర్షణీయంగా ఉన్నా.. చెరువులను కాపాడటం, వాటి సహజ స్వరూపాన్ని నిలబెట్టడం అంతకంటే ముఖ్యం. ప్రారంభోత్సవాల దగ్గర ఆగిపోకుండా ఐదేళ్లు, పదేళ్ల తర్వాత కూడా ఈ చెరువులు ఇదే స్థాయిలో ఉంటాయా అన్నదే ప్రభుత్వ పనితీరుకు అసలైన కొలమానం. హైదరాబాద్‌ను మళ్లీ చెరువుల నగరంగా మార్చాలంటే సుందరీకరణతో పాటు పర్యావరణ పరిరక్షణకు కూడా సమాన ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిందే.